Πριν από μερικά χρόνια, όταν ο Φερνάντο Σάντος είχε αναλάβει προπονητής στον ΠΑΟΚ, ρωτήθηκε από τους δημοσιογράφους αν θα παίξει «με σύστημα 4-3-3». Κι απάντησε «όχι, γιατί με τους παίκτες που έχω, δεν μπορώ να παίξω αυτό το σύστημα». Η είδηση, φυσικά, πέρασε στα ψηλά. Γράφτηκε και… ξεχάστηκε. Δεν συνοδεύτηκε καν από «δημοσιογραφικές αναλύσεις». Στις προηγμένες ποδοσφαιρικά χώρες, τέτοια είδηση θα είχε αναλυθεί για μία εβδομάδα, τουλάχιστον.
Επί των ημερών μας, διαβάζουμε ότι ο Χάσι θα παίξει 4-2-3-1. Ο Στανόγεβιτς 4-4-2. Ο Ουζουνίδης 4-3-3. Ο Χιμένεθ, επίσης 4-3-3. Τίποτα απ αυτά δεν ισχύει. Τίποτε, απολύτως. Ο κάθε προπονητής, κατά την διάρκεια της προετοιμασίας, δοκιμάζει συστήματα, καλώντας τους παίκτες να τα υπηρετήσουν και στο τέλος, καταλήγει στην απόφαση αυτό που ταιριάζει περισσότερο στην ομάδα του, το βασικό αλλά και το εναλλακτικό.
Αυτό είναι και το γενικότερο νόημα της προετοιμασίας, πέραν της εκγύμνασης και του «χτισίματος» του οργανισμού του ποδοσφαιριστή για ν’ αντέξει σε όλη τη διάρκεια της σεζόν. Να διαπιστώσει ο κόουτς, πως ο Χριστοδουλόπουλος, ο Μαρίν, ο Μπίσεσβαρ, ανταποκρίνονται σ’ αυτό που έχει στο μυαλό του να παίξει. Διότι είναι άλλος ο ρόλος που έχει ο ακραίος επιθετικός στο 4-2-3-1 κι άλλος στο 4-3-3 κι αυτό έχει να κάνει σε ποιο σημείο του γηπέδου κάνει άμυνα ο κάθε παίκτης. Στο 4-2-3-1 είναι τουλάχιστον 10-15 μέτρα πιο μπροστά από τον χαφ που τον καλύπτει.
Τι σημαίνει αυτό; Ότι αν η ομάδα του κλέψει τη μπάλα, έχει να διανύσει 10-15 μέτρα λιγότερα για να φτάσει στην αντίπαλη περιοχή. Στο 4-2-3-1, ο ακραίος επιθετικός θ’ αμυνθεί μπροστά από το μπακ, όχι από τον ακραίο μέσο, όπως στο 4-3-3. Να επαναλάβω, εδώ, ότι σύστημα είναι ο τρόπος που αμύνεται μία ομάδα για να κλέψει τη μπάλα. Το τι θα την κάνει αν την κλέψει, λέγεται τακτική. Και για να διαπιστώσουμε ποιος σύστημα άμυνας επιλέγει ο προπονητής, αρκεί να δούμε πως παρατάσσεται η ομάδα του, όταν ο αντίπαλος γκολκίπερ εκτελεί το ελεύθερο. Αντί να κοιτάζουμε τη μπάλα, να κοιτάζουμε τους παρατεταγμένους παίκτης της αντίπαλης ομάδας.
Δεν είδα ποτέ ρεπορτάζ – ανάλυση, αν ο Ολυμπιακός, για παράδειγμα, θα πρέπει να παίζει ένα συγκεκριμένο στυλ άμυνας κι όχι αυτό που επιλέγει ο Χάσι. Ενδεχομένως να ήταν χρήσιμο για τον ίδιο το Χάσι ή τους άλλους προπονητές των μεγάλων ομάδων μια τέτοια δημοσιογραφική παρέμβαση. Η, να διαβάζαμε, ποια είναι η διαφορά του ρόλου του Φορτούνη στη μία και την άλλη περίπτωση. Ποια είναι η απόσταση του Μάνταλου από τον σέντερ φορ στο 4-3-3 και ποια στο 4-2-3-1;
Κι ακόμα: Ποια χαρακτηριστικά πρέπει να έχει ένας μέσος για να υπηρετήσει το σύστημα του προπονητή; Ποιοι μέσοι, στο 4-3-3 μπαίνουν στην περιοχή και ποιος μένει απ έξω; Πόσους παίκτες βάζει στην περιοχή το 4-2-3-1 και πόσους το 4-4-2; Πως αποδίδει καλύτερα ο Εμενίκε, σύμφωνα με το βίντεο που θα έπρεπε να παρακολουθήσουμε; Με πλάτη στον αντίπαλο στόπερ ή κατά πρόσωπο;
Κατά την διάρκεια του καλοκαιριού θα έχουμε την ευκαιρία να τα πούμε όλα αυτά, τουλάχιστον για τους τρεις μεγάλους του ελληνικού ποδοσφαίρου. Αφού, πρώτα, ξεδιαλύνει μέσα του ποιο είναι το σύστημα που τον βολεύει σύμφωνα με το υπάρχουν δυναμικό. Θα μελετήσουμε και το βασικό αλλά και το εναλλακτικό. Διότι αλλάζουν τα δεδομένα όταν μία ομάδα αμύνεται με τρεις και παίζει με τέσσερις κλπ.